GAZİANTEP’DE MAHALLE CAMİİ

  • Konsept
  • Dini Yapı
  • Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
  • Gaziantep
  • 555 m²
  • Oya Eskin Güvendi
    Barış Demir
    Sıddık Güvendi
    Ebru Elif Aydın
    Egehan Savgı

İslam dini için günümüzde tasarlanacak bir ibadet mekânının, geleneksel cami tipolojileri ve bulunduğu yer ile ilişkisinin etraflıca irdelenmesini gerektirmektedir. Bu ilişkiye dair irdelemeler aynı zamanda mekân oluşumuna katkıda bulunmalıdır. İslam inancına dair değerler ve ibadet olgusu, bağlamın yarattığı koşullar ve geleneksel ögelerin yeniden yorumlanmasıyla birlikte mekânın karakterini oluşturmalıdır.

İbadet mekânı tasarlanırken, İslam dininde ibadet olgusunun etimolojik ve kavramsal olarak incelenmesi bir başlangıç noktası olarak görülebilir. Sözlükte “boyun eğme, alçak gönüllülük, itaat, kulluk, tapma, tapınma” anlamlarına gelen ibâdet dinî bir terim olarak insanın Allah’a saygı, sevgi ve itaatini göstermek, O’nun hoşnutluğunu kazanmak niyetiyle ortaya koyduğu belirli tutum ve gerçekleştirdiği davranışlar için kullanıldığı gibi daha genel olarak aynı mahiyetteki düşünüş, duyuş ve sözleri de ifade eder. Ancak kelimenin dinî içerikli belli ve düzenli davranış biçimleri için kullanımı daha yaygındır. Bu farklı tanımlarda, itaat, saygı ve alçak gönüllülük gibi kavramlar öne çıkmaktadır. Tasarım sürecinde, bu kavramların mekânsal karakterin ayrılmaz birer parçası olmaları amaçlanmıştır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Gaziantep ilinde yer alacak cami önerisinin bağlamı ve bu bağlamdaki geleneksel cami karakterinin; tasarım sürecinin başında ibadet kavramının tanımına dair yapılan çıkarımlarla bağdaştığı görülmektedir. Gaziantep’te dini mimari, yaşanan dönem ve devirler ile egemen olan devletlerin estetik anlayışına, ekonomik gücüne, sanat anlayışına göre bir önceki mirasın üzerine yenisini ekleyerek gelişmiştir. Gaziantep ile birlikte Mardin, Silvan, Bitlis, Siirt ve Kızıltepe gibi dönemin merkezlerinde de enine gelişen cami tipi uygulamasına sık rastlanmaktadır.

Gaziantep’te farklı dönemlerde görülen farklı mimari karakterler arasında ortak noktalara da rastlanmaktadır. Bunlar tarihsel, coğrafi ve ekonomik şartlara bağlı olarak gelişmiş mütevazi ölçek ve sadelik olgusudur. Bu karakter ibadet kavramının özündeki saygı ve alçak gönüllülük kavramlarıyla da ilişkilidir. Tasarım önerisinin yer alacağı alan da ölçek ve topografya bakımından mütevazi ve çevresine saygılı bir yaklaşımı gerekli kılmaktadır. Bu alanda tasarlanacak caminin bağlam ve gelenek ile kuracağı ilişkiler tasarım sürecini yönlendirmiştir.

Mimari karakterin biçimsel olarak kopyalanıp simgesel bir sembolizm ile taklit edilmesi yerine, mekânsal özelliklerin yeniden yorumlanıp tarihsel sürekliliğin sağlanması tasarım önerisindeki temel amaçtır. Son cemaat yeri ve enine gelişen ibadet mekanının kurduğu ilişki karmaşıklıktan uzak, sade ve mütevazi ilişki tasarım önerisini etkileyen özelliklerdir. Tasarım önerisi kurgulanırken kemerlerle bölümlenmiş son cemaat yeri ve enine gelişen plan şeması bu bağlamda kavramsal olarak yorumlanmıştır.

Vaziyet Planı
Vaziyet Planı
Diyagram
Diyagram
İşlevsel Dağılım Şeması
İşlevsel Dağılım Şeması
Plan
Plan
Kesitler
Kesitler
Görünüşler
Görünüşler
Park - Cami
Park – Cami
Avlu- Sokak
Avlu- Sokak
Harim
Harim
Harim
Harim
Maket
Maket